Menu

Azərbaycan Demokratik Firqəsi

header photo

Məqalələr

ŞƏHİD MƏHƏMMƏDHƏSƏN RƏZZAQİ


ŞƏHİD MƏHƏMMƏDHƏSƏN RƏZZAQİ

Xalqımızın azafşdlığı, vətənimizin istiqlalı uğrunda imperializmə, səltənət dəstgahına qarşı aparılan mübarizə tariximiz xalqın mərd oğullarının fədakarlıq və qəhrəmanlıqları ilə zəngindir.Bu mərd insanların bir çoxu vətən və xalq uğrunda vuruşlarda ölümü böyük bir qəhrəmanlıqla , açıq gözlə qarşılamış, zalımlara əyilməmiş və beləliklə, xalq işinə və mərama sədaqət yolunda ən gözəl nümunələr göstərmişlər.Onların əziz xatirələri dönməzlik və mübarizlik simvolu kimi xalqın ürəyində yaşayır.Geniş kütlələr içərisində onların mübarizələri və həyatın son anlarındakı mübarizəyə çağıran sözləri haqqında xatirə və hekayətlər dildən - dilə gəzir.Beıə fədakar yoldaşlardan biri də Məhəmmədhəsən Rəzzaqidir.…

Ətraflı

Şəhid Ənuşirvan İbrahiminin xatirəsinə

Azərbaycan Demokrat Firqəsi Mərkəzi Komitəsinin sədr müavini

Şəhid Ənuşirvan İbrahiminin xatirəsinə

Yoldaşlar, biz getdik, Yolumuzu siz davam edin!

1987-ci il sentyabrın 13-i günorta vaxtı idi. Uşaqlar süfrə qurmuşdular. Onlar stol arxasında oturmaq istəyərkən, kameranın qapısı açıldı. Ənuşirvanı səslədilər. Bir anlıqa urəklər sıxılıb və dodaqlarda gülüşlər qurudu. Onun vədəsi dolmuşdu. Ona günorta yeməyini  yeməyə belə icazə vermədilər. Ənuşirvan ayağa qalxmışdı. İlk növbədə kameraya ağır və  acı bir sükut çökdü, sonra məhbusların üzləri göz yaşları bürüdü. Ənuşirvanı güllələməyə aparırdılar. Gözlər onun ağzına dikilmişdi. O, bir söz deməli idi. Ənuşirvan qısa çıxış edərək belə söylədi: “Yoldaşlar, biz getdik, y…

Ətraflı

21 AZƏR ŞƏHİDİ ƏZİM BOLƏNDİ

21 AZƏR ŞƏHİDİ ƏZİM BOLƏNDİ

İran xalqlarının azadlıq və səadəti uğrunda həyatını qurban verən minlərlə mübarizlər sırasında Əzim Boləndinin də fəaliyyəti unudulmaz və xatirəsi əzizdir.

Əzim Boləndi Ərdəbil vilayətinin Ağmiyan kəndində əkinçiliklə məşğul olan zəhmətkeş ailədə 1292 - ci ildə (1913) anadan olmuşdur. Ərbab, mübaşir və dövlət məmurlarının zülmü nəticəsində öz vətənini tərk edən bu ailə 1302 - ci ildə (1923) yenidən Ərdəbilə qayıtmışdır.Bu zamandan etibarən Əzim Ərdəbil şəhərinin Sədi mədrədəsinə daxil olmuş və 1312 - ci ildə (1933) mədrəsənin 6 -cı klasını müvəffəqiyyətlə qurtara bilmişdir.Bu dövrdə onun nizam və vəzifə xidmətinə cəlb edilməsi, yenə də təhsildən ayrılmasına səbəb olmu…

Ətraflı

VƏTƏNİN ŞƏRƏFLİ OĞLUNA

 

 

 

 

 

 

 

 

VƏTƏNİN ŞƏRƏFLİ OĞLUNA

(Firidun İbrahiminin xatirəsinə)

Dostum sənin xatirən əbədi munisimdir,

Səni düşündükcə mən, səni andıqca hər an,

İntiqam, iztirab, kin, alov alır könlümü!

Qanım dolur elə bil, çırpınır qəlbim haman.

Səninlə biz bir yolun, bir məramın dostuyuq,

Bir suyun, bir torpağın yaratdığı bir insan.

Hər zaman qəlbimiz də, andımız da bir olmuş

Bir əqidə sahibi, bir düşüncə, bir iman.

Sənin müqəddəs arzun, azadəlik, səadət

Bəxş etmək idi, dostum, bizim doğma ellərə,

İşıqlansın deyirdin bu səhralar, bu yerlər,

İndi də bu ölkədən günəş doğsun hər yerə.

D…

Ətraflı

FİRQƏMİZ İŞƏ BAŞLADI

FİRQƏMİZ İŞƏ BAŞLADI

İranda 20-ci əsrin görkəmli siyasətçisi Seyid Cəfər Pişəvəri 12 şəhrivər müraciətnamə və ya 12 Şəhrivər bəyanatının nəşri ilə bağlı “Firqəmiz işə başladı!” başlıqlı məqalə yazıb və 1324-cü il çəhrivərin 14-də “Azərbaycan” qəzetinin ilk nömrəsində dərc etmişdir. Bu məqalə 12 Şəhrivər müraciətnaməsinin təhlilində böyük mövqeyə malikdir. Ona görə də 12 Şəhrivərin nəşrinin 77-ci il dönümü üçün bu yazını Azərbaycan Demokrat Firqəsi saytının oxucularına təqdim edirik.

FİRQƏMİZ İŞƏ BAŞLADI

Düşənbə günü firqəmizin müraciətnaməsi1 intişar tapdı. Bu müraciətnamə xalqımız tərəfindən geniş təvəccеһ və böyük …

Ətraflı

QOŞAÇAYIN QƏHRƏMAN OĞLU ƏLİ MÜTİ

QOŞAÇAYIN QƏHRƏMAN OĞLU ƏLİ MÜTİ

Xalqımızın azadlıq və istiqlalı uğrunda illər boyu davam edən hərəkatı bir çox fədakar mübarizlərin də yetişib bərkiməsinə şərait yaratmışdır.Bu hərəkat genişlənib dərinləşdikcə mübariz istedadlsrın daha çox üzə çıxmasına səbəb olmuşdur.Belə istedadlardan biri də Əli Mütidir.O, vaxtilə Hizbe Tudə İranın və Azərbaycan Demokrat Firqəsinin sıralarında diqqətəlayiq mübarizə məktəbi keçmiş və nəhayət, xalq amalı uğrunda öz canını da qurban vermişdir.

Əli Müti Miyandab mahalının Şili kəndində yoxsul kəndli ailəsində anadan olmuş, Miyandab şəhərində orta təhsil aldıqdan sonra 1320- ci şəmsi ilindən (1941) etibarən Miyandab teleq…

Ətraflı

Azadlıq yolunun fədaisi Qulaməli İsmayılzadə

Azadlıq yolunun fədaisi Qulaməli İsmayılzadə

Milli Demokratik hərəkatın qələbəsi uğrunda mərdliklə mübarizə aparan fədailərdən biri də Qulaməli İsmayılzadədir.İsmayılzadə Qulaməli 1301 - ci il şəmsi ilində (1922) Dizcərud mahalındakı İrvan kəndində muzdur kəndli ailəsində anadan olmuşdur.Onun uşaqlıq dövrü çox ağır keçmiş, nökərçilik etdiyi xanın qapısında həmişə döyülüb təhqir olunmuşdur.Hələ kiçik yaşlarından zülm və istismara , təhqir və yoxsulluğa məruz qalmış Qulaməli 1322 - ci ildə ( miladi1943) Hizbe Tudə İranın sırslarına daxil olmişdur. İsmayılzadə hizbə ( partiyaya) daxil olduqdan sonra onun ən fəal üzvlərindən birinə çevrilir.O, həmişə belə deyirdi:" Mən hizbin sərbazıyam.Təşkilata lazım olan ən çətin tapşırıqları xa…

Ətraflı

MARAGANIN MƏŞHUR MƏŞRUTƏÇİSİ MİRZƏ HƏSƏN ŞÜKUHİ

MARAGANIN MƏŞHUR MƏŞRUTƏÇİSİ

MİRZƏ HƏSƏN ŞÜKUHİ

Mirzə Həsən Şükuhi Azərbaycanın azadixah və məşrutənin əhəmiyyətli dəstəkçilərindən biri idi.

Bu böyük insan öz səlahiyyəti çərçivəsində Azərbaycan və İran mədəniyyətinə dəyərli xidmətlər etmişdir və həyatını xalqın təhsil və maarifləndirilməsi, müstəmləkiçilik əleyhinə mübarizəyə həsr etmişdir.

Mirzə Həsən, Mirzə Mehdinin oğlu, atasının mağazasında bəzzazi işi ilə məşğul olub, lakin bu onun siyasət və ətrafında baş verən hadisələrdən baxımsızlığına səbəb olmayıb.

Mirzə Həsən Şükuhi 1862 - ci ildə Marağada anadan olub.O bir pedaqoq, şair, səyyah idi və öz şəxsi pulu il…

Ətraflı

21 AZƏR ŞƏHİDİ MƏHƏMMƏDAĞA MƏZLUMİ

21 AZƏR ŞƏHİDİ MƏHƏMMƏDAĞA MƏZLUMİ

1325 - ci ildə (1946) İran Silahlı Qüvvələri Azərbaycana xaincəsinə basqını zamanı faciəli surətdə qətlə yetirilən fədailərdən biri də Məhəmmədağa Məzlumidir.

Məzlumi Məşrutə hərəkatı dövründən başlayaraq azadlıq hərəkatına qoşulmuş, "İctimaiyyun - Amiyyun" təşkilatına ( sosial demokrat firqəsinə) , nəhayət, İran kommunist firqəsinə üzv olmuş və firqənin Ərdəbil təşkilatında gizli surətdə fəaliyyət göstərmişdir.

Geniş həyat təcrübəsinə malik olan Məhəmmədağa Məzlumi kütlələrlə işləməyi, kəndlilər arasında təbliğat - təşviqat işləri aparmağı çox yaxşı bacarırdı.O, gizli işi açıq mübarizə ilə əlaqələndirməkdə də ço…

Ətraflı

UNUDULMAZ MÜBARİZ - CƏLİL RASTANİ


UNUDULMAZ MÜBARİZ - CƏLİL RASTANİ

İran xalqlarının imperializm və irtica əleyhinə milli azadlıq hərəkatı mübarizə tariximizin ən mühüm, iftixarlı və həyəcanlı səhifələrini təşkil edir.Bu yolda İran xalqlarının, o cümlədən Azərbaycan xalqının da ən sədaqətli və qorxmaz oğulları öz canlarını qurban verməkdən belə imtina etməmişlər və indi də etmirlər.Onlar İran xalqlarının azadlığı uğrunda vuruşmuşlar və mübarizələr tarixinə öz qanları ilə qızıl səhifələr yazmışlar.Buna görə də azadlıq uğrunda şəhid olanlar xalq tərəfindən heç zaman unudulmur və bu yolda canlarından keçmiş, xalqına və firqəsinə sadiq qalmış şəxslər axtarılıb tapılır və adları əbədiləşdirilir.…

Ətraflı

ŞƏHİD OLMUŞ ATA VƏ OĞUL


ŞƏHİD OLMUŞ ATA VƏ OĞUL

Azadlıq və istiqlal uğrunda canını qurban verənlər haqqında sənədləri gözdən keçirdikdə bir çox azərbaycanlı ailələrin heç olmasa bir üzvünün itirdiyini, bəzən bir ailənin iki üzvünün şəhid olduğunu, bəzən də bütün ailənin məhv edildiyini, yaxud neçə qardaşın bir yerdə, ata - oğulun bir səngərdə şəhid olduğunu görürük. Belə ailələrdən biri də İbrahim Əli oğlu Gərməduzinin ailəsidir.Bu ailədə azadlıq və istiqlal uğrunda ata və oğul bir yerdə şəhid olmuşlar.

Məşhədi 1275 - ci şəmsi ilində (1896) Gərməduz mahalının Motaəlli kəndində İbrahim kişinin əkinçi ailəsində anadan olmuşdur.O, cavan yaşlarına qədər məktəb üzü görmədən i…

Ətraflı

AZADLIQ YOLUNUN MÜBARİZİ ƏLİ SOĞAİ


AZADLIQ YOLUNUN MÜBARİZİ ƏLİ SOĞAİ

1326 - cı ilin Azər ayında (1947) İran ordusu Azərbaycana xaincəsinə basqın edərkən on minlərlə ən yaxşı oğullarımız məhkəməsiz, sorğu - sualsız edam edilmişdir.Şah və onun hakimi heyəti edam olunanlardan bir neçəsi üçün məhkəmə təşkil etməklə bu cinayətlərin bir qədərini xalqdan gizlətmək fikrinə düşsələr də, əslində həmin məhkəmələr özü də onların cinayətkarlıqlarını daha dərin ifşa edən bir vasitəyə çevrilmişdir.Sərləşkər Humayuninin (Hulasu - Marağa - Təbriz istiqamətində Azərbaycana hücum edən 4 - cü ləşkərin fərmandehidir) təşkil etdiyi məhkəmələrdən biri bunun üçün nümunədir.O, Ayrımı məhkəmə rəisi, nayib sərhəng Əbdülhüseyn Keşavərzi bir neçə nəfəri də qazi təyin etdikdən sonra onla…

Ətraflı

ŞƏHİD ƏTAULLA ZƏNDİYAN

ŞƏHİD ƏTAULLA ZƏNDİYAN

Doğma vətənimizin istiqlalı və yeni nəslin xoşbəxt gələcəyi naminə mətin addımlarla ölümü istiqbal edən, azadlıq hərəkatına və xalqlar dostluğuna ömrünün son dəqiqələrinə qədər sadiq olan şəhid Ətaulla Zəndiyan da mübarizə tariximizdə dan ulduzu tək parlayan mərd mübarizlər sırasında özünə məxsus mövqeyə malikdir.

Ətaulla Zəndiyan 1291 - ci il şəmsi ilində(1912) İsfahanın yoxsul ailələrinin birində anadan olmuşdur.Ailə həyatının iqtisadi çətinliklərinə və mürtəce rejim tərəfindən yaranmış olan bir sıra süni maneələrə baxmayaraq, özünün səyi və zəkasıyla oxuyub savadlana bilir.Lakin bir tərəfdən ailə həyatının dözülməz maddi şəraiti və başqa cəhətdən məktəb …

Ətraflı

AZADLIQ HƏRƏKATININ GÖRKƏMLİ XADİMİ NURULLA YEKANİ

AZADLIQ HƏRƏKATININ GÖRKƏMLİ XADİMİ

NURULLA YEKANİ

(1878 -1947)

Öz cəsarət və mərdliyi ilə məşhur olan qocaman inqilabçı Nurulla Yekani 1257-ci şəmsi ilində ( miladi 1878) Mərənd məntəqəsinin Yekanat mahalında anadan olmuşdur.Hələ əsrimizin ilk illərində İran xalqlarının istibdada, zülmə və istismara qarşı başladıqları Məşrutə hərəkatı açıq fikirli və mütərəqqi ideyalarla yaşayan Nurulla Yekaninin diqqətini cəlb etmişdi.Məşrutə hərəkatı başlanan kimi Yekani də Heydər Əmioğlu, Məhəmməd Təği Şərifzadə, Səid Səlmasi və digər azadixahlar kimi mücahidlər sırasında öz iftixarlı yerini tutdu.O, Məşrutə hərəkatının görkəmli fədai başçısı kimi bütün vəzifələri ləyaqətlə yerinə yetirdiyi üçün, Təbriz inqilabının Azərbaycanda geni…

Ətraflı

Azərbaycan Milli Hökumətinin Baş Prokuroru Firidun İbrahiminin məqalələrindən seçmələr

Azərbaycan Milli Hökumətinin Baş Prokuroru Firidun İbrahiminin məqalələrindən seçmələr

"Ölkənin siyasi quruluşunda və dövlət aparatında, hətta kiçik dəyişikliklər belə əmələ gəlməmişdir.Köhnə quruluş olduğu kimi saxlanılmışdır.Hətta bəzi yerlərdə daha kəskinləşmişdir Hakim təbəqə zəhmətkeş xalqın tələbi ilə maraqlanmır.Onlar zəhmətkeşlərin tələbat və ehtiyaclarını ödəmək əvəzinə ağır cəza tədbirlərinə əl atırlar."

"Ajir" qəzeti, Tehran 19 aprel 1944 - cü il.

"Bizim hərəkatımız milli bir hərəkatdır.Bu elə bir hərəkatdır ki, Azərbaycan xalqının bütün təbəqələri onda iştirak edirlər və onlar tutduqları yoldan son məqsədlərinə çatmayınca geri qayıtma…

Ətraflı

İRƏC MİRZƏ


İRƏC MİRZƏ

Cəlalülməmalik ləqəbi daşıyan İrəc Mirzə, Qulamhüseyn Mirzə oğlu 1291 h.q.(1874 m.)

ilində Təbrizdə anadan olmuşdur.O, kiçik yaşlarından iki görkəmli şəxsin - Arifi - İsfahani ləqəbi ağa Məhəmmədtaqinın və Mirzə Nəsrullah Bahar Şirvaninin xidmətində təhsil alır.Bu iki məşhur ustaddan ümumi təhsillə yanaşı, fransız dilini də mükəmməl öyrənir.İrəc Mirzə ədəbi yaradıcılıqla yanaşı bir sıra dövlət vəzifələrində işləyir.Nəhayət, o, 1343 - cü h.q. ilinin Şəban ayınım 28 - də 1304 - cü h.ş. ilində İsfənd ayının 22 - də (1925 m.) xəstəlikdən vəfat edir.

DƏRS OXUMAQ HƏVƏSİ

Şükür olsun o tanrı xidmətinə

Oxumaq şöv…

Ətraflı

21 AZƏR ŞƏHİDİ HÜSEYN TƏRAŞİ

21 AZƏR ŞƏHİDİ HÜSEYN TƏRAŞİ

Hüseyn Təraşi Ağamalı oğlu Ərdəbil şəhərinin Hüseyniyyə məhəlləsində zəhmətkeş bir ailədə anadan olmuşdur.Minlərlə digər şəhər zəhmətkeşləri kimi Ağamalı kişi də yaşayış şəraitinin ağırlığı üzündən oğlu Hüseyni oxutdura bilməyir.Ailənin ağır həyat şərsitinə kömək etsin deyə Hüseyn balaca yaşlarından səlmani yanında şagird olmağa məcbur oldu.O, bu dükanda işlərkən Ərdəbilin ətraf kəndlərindən şəhərə axışıb gələnlərdən bir iş tapmaq üçün özlərini oda - gözə vurmasının , şəhər zəhmətkeşlərinin ağır vəziyyətinin dövlət məmurları və xüsusilə ajanların camaata divan tutmasının şahidi olur.Gənc Hüseyn bu ictimai fəlakətlərin kökünü araşdırıb tapılmasında, onda xanlara, bəylərə, xüsusilə quduz dövlət məm…

Ətraflı

Azadlıq yolunun mübarizi Hüseyn Qafari

Azadlıq yolunun mübarizi Hüseyn Qafari

Qafari Hüseyn 1299 - cu şəmsi ilində (1920) aşağı rütbəli dövlət işçisi ailəsində Məlayir şəhərində anadan olmuşdur.İbtidai məktəbi həmin şəhərdə qurtardıqdan sonra orta təhsil almaq üçün Kirmanşah şəhərinə gəlir.O, burada dəbirestane nizama ( hərbi orta məktəbə) daxil olur və 1319 - cu ildə (1940) həmin məktəbi bitirərək Tehranda daneşkədəyə ( hərbi zabitlik daneşkədəsinə) göndərilir.Onun təhsilinin ikinci ilində Rza xan diktatorluğu süqut edir.Bütün ölkə miqyasında azadlıq hərəkatı güclənir və bu hərəkat ordu hissələrinə, o cümlədən hərbi zabitlik daneşkədəsində öz təsirini göstərir.Burada kor - korana inzibati əsası laxlayır.Azad surətdə düşünmək, azad fikir söyləmək üçün nisbətən imkan əl…

Ətraflı

GENERAL QULAM YƏHYA DANEŞYAN

GENERAL QULAM YƏHYA DANEŞYAN

- Bizi Bakıya istədilər.Mən və S.C Pişəvəri yol uzunu belə fikirləşdik ki, yəqin ki, yenidən fədai hərəkatı ilə bizi Bakıya dəvət edirlər.Əgər belə olmasaydı onda məni yox, Pişəvəri ilə Badiqanı dəvət edərdilər. Çünki təşkilati işlərə o baxırdı.Ona görə də Bakıya təcili dəvət olunmağımız, hamının, o, cümlədən mənim də böyük sevincimə səbəb olmuşdu.

Bizi MK - da qəbul etdilər.Orada bir sıra mövzularda söhbət oldu.M C.Bağırov əlində allergiya əmələ gəldiyindən əlini bintlə sarımışdı.O dedi ki, həkimlərin dediyinə görə, əsəb pozğunluğundan baş verir.O dedi ki, həyatımda ikinci dəfədir ki, əlim belə olur. Birinci dəfə oğlumun Böyük Vətən…

Ətraflı

LEV ZUVELUN (HÜSEYN NURİ)

LEV ZUVELUN (HÜSEYN NURİ)

Şanlı 21 Azər hərəkatının ən gözəl xüsusiyyətlərindən biri də onda təkcə azərbaycanlılar deyil, bir çox başqa millət nümayəndələrinin iştirak etməsidir.Biz bu xüsusiyyəti həm nəhzətin (hərəkatın) gedişində, həm nəhzətin sonrakı quruculuq işlərində, həm də şahənşah ordusunun hərəkat üzərinə xaincəsinə hücumu zamanı şəhid olan mərd mübarizlərin milli tərkibində görürük. Təsadüfi deyildir ki, şəhid olan mübarizlər içərisində qardaş fars,, kürd, assuri, yəhudi və başqa xalqların ən yaxşı oğulllarının adlarına rast gəlirik.Millətcə yəhudi olan Lev Zuvelunun

(Hüseyn Nurinin) də şərəfli adı 21 Azər nəhzətinin iştirsk…

Ətraflı

ŞƏHİD SƏRHƏNG - ƏKBƏR HƏBƏŞİ

ŞƏHİD SƏRHƏNG - ƏKBƏR HƏBƏŞİ

1324 - 1345 - ci illərdə (1945 - 1946) Azərbaycan hərəkatı bir də ona görə həqqiqi xalq hərəkatı adlanır ki, burada təkcə kəndlilər, fəhlələr, aşağı rütbəli dövlət məmurları, əsnaf, kiçik maliklər deyil, hətta milli burjua nümayəndələri də iştirak etmişlər.Azərbaycanın məşhur tacirlərindən Hacı Məhəmmədhüseyn Həbəşinin oğlu sərhəng (polkovnik) Həbəşinin Azərbaycanın Xalq Qoşunları sırasında xidmət etməsi bu cəhətdən diqqətəlayiqdir.

Əkbər Həbəşi Tehranın hərbi zabitlik məktəbinin piyada hissəsini qurtsrmış,İran ordusunun müxtəlif hərbi hissələrində xidmət etmiş təcrübəli, bacarıqlı zabitlərindən biri idi.…

Ətraflı

AZADLIQ YOLUNUN QOCAMAN FƏDAİSİ ŞAHMAR SƏMƏDİ


AZADLIQ YOLUNUN QOCAMAN FƏDAİSİ

ŞAHMAR SƏMƏDİ

Şahmar Səmədi Səməd oğlu 1265 - ci ildə

(1886) Ərdəbil vilayətinin Ağabağır kəndində zəhmətkeş kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Şahmar doğma kəndində bir qədər köhnə üsulda oxumuş, sonra isə əkinçilik və kənd muzdurluğu ilə məşğul olmuşdur.Bir çox Azərbaycan kəndliləri kimi Şahmar da ictimai, iqtisadi və siyasi məhrumiyyətlər nəticəsində mövcud quruluşdan, xüsusilə kənd həyatının hər bir sahəsinə mənfi təsir edən İran ərbab - rəiyyətlik münasibətindən narazı olmuş və nəhayət, ömrü boyu həmin quruluşa qarşı mübarizə aparmışdır.Şahmar Səmədi hələ cavan ikən kənd həyatından uzaqlaşaraq sənaye şəhərlərinə işləməyə gedir.Kargərlik…

Ətraflı

Muxtariyyət məsələsi və əncüməni əyaləti

Muxtariyyət məsələsi və əncüməni əyaləti

Tehranın dad - fəryadı yersizdir.Bu dad - fəryad İran millətinin deyil, məmləkətin əsarətindən sui- istifadə edənlərindir ki, hovçuluqla, bizim başladığımız milli işi əsərsiz qoymaq istəyirlər. Demokratik bir ölkədə əhzab və əqaid azaddır.

Əhzab öz fikir və əqidələrini istədikləri kimi yazıb intişar verə bilərlər.Bu günə qədər vətənimizin Federativ və ya Xodmuxtar əyalətlərindən təşkil edilməsi məsələsinin öz məramnamələrində yazan cəmiyyətlər az olmamışdır.Hətta Seyid Ziyanın Şəairi - milli adı altında yazıb intişar verdiyi elamiyyədə açıqdan- açığa İranın müttəhid dövlətlər halına salınması irəli sürülmüşdü.Bu gün bizim əyalət əncüməni vasitəsi i…

Ətraflı

ŞƏHİD MİR KAZIM ƏLƏMİ

 

ŞƏHİD MİR KAZIM ƏLƏMİ

(1899 - 1947)

AZƏRBAYCAN DEMOKRAT FİRQƏSİNİN MƏRƏND VİLAYƏT KOMİTƏSİNİN SƏDRİ, MİYANDAB ŞƏHƏRİNİN FƏRMANDEHİ

Mir Kazım Ələmi 1278 - ci şəmsi ilində (milady 1899 - cu il) Mərəndin Yuxarı Dizə kəndində əkinçi ailəsində anadan olmuşdur.Mirkazım kənd həyatı ilə yaxından tanış idi.O, hələ gənc ikən, quldur feodalların, jandarm və sair dövlət məmurlarının rəhmsiz istismar, zülm və təzyiqinə məruz qalmış, Azərbaycan kəndlilərinin dözülməz vəziyyətinin şahidi olmuşdur.Bu vəziyyətin özündən doğan mübarizə Mir Kazımı da cəlb edərək, onu bu yolda bişirib bərkitmiş , qorxmaz və tədbirli bir azadixah kimi kütləvi xalq hərəkatına təhvil vermişdir.Mir Kazım ömrünün çox hissəsini zülm …

Ətraflı

QƏHRƏMAN XANIM - XAVƏR QƏHRƏMANİ

QƏHRƏMAN XANIM - XAVƏR QƏHRƏMANİ

"Uşaqlıq illərimi Güney Azərbaycanın ən gözəl dilbər guşələrindən biri olan Qaradağ məhalında keçirmişəm.İlk kövrək qədəmlərim gözəl Qaradağın əlvan çiçəkli çəmənlərində, qartal dimdikli qayalarında, barlı - bəhrəli bağlarında, qoynu qalın meşəli, zirvəli dağlarında, ayna kimi parlaq yarpız ətirli buz bulaqlarında bərkiyib"- deyə Xavər xanım Qəhrəmani həqiqətən adına yaraşan bir qəhrəman idi.

Xavərin yaşayış yeri Aslanduz idi.Onun gənclik illərində Azərbaycsn Demokrat Firqəsinin günəşi parlayıb yurdumuzu işıqlandırdı. Xavər xanım bir çox azadə insanlar kimi Azərbaycan Demokrat Firqəsinin təbliğatçısı kimi kəndləri, obaları dol…

Ətraflı

AZADLIQ YOLUNUN MÜBARİZLƏRİ VƏLİ GƏNCE MEHR


AZADLIQ YOLUNUN MÜBARİZLƏRİ

VƏLİ GƏNCE MEHR

(1898 - 1946)

Urmu şəhərinin kərpic kürələri.Mən bu kürələri heç görməmişdim.Hətta 20 il bundan əvvəl belə.Çünki, 20 il bundan əvvəl mən Urmu şəhərinə tamamilə başqa bir iş üçün ezam olunmuşdum.Lakin indi 20 ildən sonra kərpic kürələrində tənha dolanır, onun yerləşdiyi məntəqədə gəzişirdim.Nəhayət, kürələrin dərinliyində yerləşən enli bir divarın dibində sıra ilə düzülmüş baş daşlarını tapdım.Qollarımı sinəmdə çarpazlayıb sükut etdim. Xalqımızın xoşbəxtliyi və ölkələrimizin istiqlalı uğrunda canlarından keçmiş olan bu qəhrəmanların qardaşlıq məzarı qarşısında başımı ehtiramla əydim.Sonra irəli keçib baş daşlarını nəzərdən keçirdim.Daşları bir - birindən fərqləndirən heç bir ə…

Ətraflı

QULAMHÜSEYN SAEDİ

QULAMHÜSEYN SAEDİ

(1936 - 1985)

Qulamhüseyn Ələsgər oğlu Saedi 1936 - cı il yanvarın 14 - də Təbriz şəhərində anadan olmuşdur.İlk və orta təhsilini Təbrizin " Bədr" və "Mənsur" məktəblərində başa vuran Saedinin təhsil aldığı vaxtlarda ilk hekayələri "Daneşamuz" həftəlik dərgisində,"Yıxılmayanlar" romanı isə " Kəbutəre solh"dərgisində nəşr olunub. İctimai - siyasi fəaliyyətinə görə şah rejimi tərəfindən həbs edilir.Bir neçə aylıq istintaqdan sonra fəaliyyətində qanuna zidd heç bir şey tapmadıqlarından onu həbsdən azad etmək məcburiyyətində qalırlar.

20 yaşında Təbriz Universitetinin Tibb fakültəsinə qəbul olunan Qulamhüseyn Saedi təhsil aldığı müddətdə …

Ətraflı

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi) iyirminci hissə

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi)

iyirminci hissə

Dr: Məhəmmədhüseyn Yəhyai

Günəş ilinin 40-cı onilliyi, əsasən 28 avqust dövlət çevrilişi və hərbi qüvvələrin siyasi-iqtisadi işlərə müdaxiləsi nəticəsində yaranan tənəzzül dövründən sonra, ciddi sosial gərginliklə başladı. Böhrandan çıxmaq üçün iqtisadi və sosial islahatlar qaçılmaz idi. İslahatların həyata keçirilməsi ilə sosial-iqtisadi struktur sürətlə dəyişdi  və bu da cəmiyyətin sosial dəyişikliyə hazır olduğunu göstərirdi. Bir neçə mərhələdə aparılan torpaq islahatının həyata keçirilməsi ilə kənd yerlərindən çoxlu sayda işçi iri şəhərlərə axışdı. Şəhərlərin əhalisi sürətl…

Ətraflı

TƏBRİZDƏ AZƏRBAYCAN MİLLİ MƏCLİSİ

AZƏRBAYCAN MİLLİ HÖKUMƏTİ

(1945 - 1946)

TƏBRİZDƏ AZƏRBAYCAN MİLLİ MƏCLİSİ

VƏ ONUN FƏALİYYƏTİ

1324 - cü il.(1945)

Azərbaycan xalqı milli istiqlaliyyət və azadlıq uğrunda mübarizə nəticəsindı 1945 - ci il dekabrın 12 - də (21 Azər 1324 - cü il) Təbriz şəhərində milli məclisi təsis etdi.Milli istiqlaliyyət və azadlıq uğrunda mübarizə Rza şah hökumətinin süquta uğraması ilə daha geniş, daha uğurlu şəkil aldı.Azərbaycan Demokrat Firqəsi müstəqil bir dövlət kimi deyil, Azərbaycsn xalqına İran daxilində milli muxtariyyət verilməsi tələbini irəli sürdü.Bu şüar dövrün vəziyyəti ilə bağlı olaraq tənzimləndi.Azadlıq və demokratiya uğrunda mübarizə prosesində milli məclisin yaradılması məsələsi ortaya yeni bir mö…

Ətraflı

AZƏRBAYCAN DEMOKRAT FİRQƏSİNİN FƏDAİSİ ŞEYX POLAD ƏHMƏDİ

AZƏRBAYCAN DEMOKRAT FİRQƏSİNİN

FƏDAİSİ ŞEYX POLAD ƏHMƏDİ

Şeyx Polad Əhməd oğlu Əhmədi 1265 - ci şəmsi ilində (1886) Meşkinin Lahrud kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur.O, anadan olduğu kənddə, lap kiçik yaşlarında əkinçiliklə məşğul ikən bir müddət də qədim üsulda təhsil almışdır.1300 - cü ildə Şeyx Məhəmməd Xiyabani hərəkatı genişləndiyi zaman Əhmədi də bu hərəkatda fəal surətdə iştirak edir.O, Meşkin kəndlilərini maliklərə və dövlət məmurlarına qarşı mübarizəyə çağırır və bir neçə dəfə Lahrud kəndinin maliki Əmir Tumanın adamlarını, kəndlilərin düşməni olan ağaları və mübaşirləri kənddən qovur.O, ərbab - rəiyyətlik münasibətinin ədalətsizliyini, kəndlilərin zəhmət və hüququna maliklər tərəfindən hörmət edilməsi…

Ətraflı

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi) on doqquzucu hissə

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi)

on doqquzucu hissə

Məhəmmədhüseyn Yəhyai

Günəş ilinin 4-cü onilliyində ölkənin iqtisadi inkişafı, artan neft gəlirləri ilə birlikdə ictimai strukturda əsaslı dəyişikliklərə səbəb oldu. Şəhərləşmə günü-gündə artmağa başladı. Demək olar ki, ucqar əyalətlərin iqtisadiyyatda iştirakı və bazarın genişlənməsi, ölkənin ümummilli gəlirininyüksəlməsinə gətirib çıxadı. Gənc kütlələr yeni qurulan fabrik və müəssisələrdə iş axtarmaq üçün böyük şəhərlərə, xüsusən də Tehrana axın edirdilər. Onların əhəmiyyətli bir qismi şəraiti az olan şəhərlərin kənarlarında məskunlaşdı. Ətraf əyalətlərdə yeni hərbi kazarmaların, təhlükəsizlik təşkilatlarının qurulması ilə bürokratiya v…

Ətraflı

ŞƏHİD ƏYYUB KƏLƏNTƏRİ (1911 -1960)


ŞƏHİD ƏYYUB KƏLƏNTƏRİ

(1911 -1960)

İran xalqlarının azadlıq hərəkatı tarixini vərəqlədikcə bir çox bacarıqlı və fədakar mübarizə rast gəlirik.Bu simalardan biri də şəhid Əyyub Kələntəridir.

Əyyub Kələntəri İbrahim oğlu 1290 - cı ildə (1911) Təbriz şəhərində nüfuzlu bir ailədə anadan olmuşdur.Onun atası İbrahim Şərəfüldövlə Azərbaycan vətənpərəstlərindən biri olmuş və uzun müddət Təbrizdə hakim vəzifəsində işləmişdir.Əyyub Kələntərinin qardaşları təhsil aldıqdan sonra xaricdən vətənə qayıtmış və dəmiryol və yollar idarəsinin rəisi, mühəndis və Təbriz işıq karxanasının müdiri vəzifələrində çalışmışlar.Əyyub Kələntəri özü də bir müddət dövlət qulluğunda olmuş, dövlət idarələrində məmurların xalq…

Ətraflı

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi) on səkkizinci hissə


 Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi)

on səkkizinci hissə

Dr: Məhəmmədhüseyn Yəhyai

İran Tudə Partiyası ilə Azərbaycan Demokrat Partiyası arasında birlik böhranı hələ bitmədən

Partiya digər böhranlarla üzləşdi. Xüsusilə dünya kommunist hərəkatında nəzəri cəhətdən fikir ayrılıqlarından yaranan böhranı göstərmək olar. Demək olar ki, Çin Xalq Respublikası rəhləri ilə Sovet İttifaqı rəhbərləri arasında yaranan fikir ayrılığı partiya daxilində öz təsirini buraxdı. Sovet Kommunist Partiyasının 20-ci qurultayında (1956) qeyd olunan fikir ayrılıqları hələ də bəzi solçu qüvvələr tərəfindən tənqid olnurdu. Bu fikir ayrılığı baxışın, metodla…

Ətraflı

AZƏRBAYCANIM

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AZƏRBAYCANIM

Haraya getsəm də gözüm səndədir,

Şeirimin axarı, sözüm səndədir,

Gedəsi olarsam, izim səndədir,

Əzəli, əbədi yurdum, məkanım,

Behiştim, cənnətim Azərbaycanım!

Doğmadan doğmasan, ey ana yurdum,

Yolunda başımla, canımla durdum.

Sinəndə əbədi bir yuva qurdum,

Dolanım başına, bir də dolanım.

Mənim ömrüm, günüm Azərbaycanım!

Nə qədər dünya var, bu kainat var,

Nə qədər ömür var, gün var, həyat var,

Nə qədər uçmağa məndə qanad var,

Bil, sənsən ilk yuvam, axır məkanım,

Eşqindən məşəltək alışım, yanım.

Səninlə bir canam, bir bədənəm mə…

Ətraflı

21 AZƏR FƏDAİSİ ƏLİ ƏKBƏR SABİRİ

21 AZƏR FƏDAİSİ ƏLİ ƏKBƏR SABİRİ

(1894 - 1946)

"Mən ölümə baş əymirəm, ölüm mənə təslim olur."

ƏLİ ƏKBƏR SABİRİ

İllər ötsə də vətən və xalq azadlığı uğrunda canlarını qurban vermiş igidlərin xatirəsi unudulmur. Zaman keçdikcə onlar daha da şöhrətlənir və qəhrəmanlıq rəmzinə çevrilirlər.Haqqında söhbət açdığımız mərd mübarizin də həyat dastanı belə bir proloqla başlanır:" Mən yaşayıram xalqım və vətənim üçün, öləcəyəm xalqım və vətənim üçün!" Doğrudan da belə oldu. Əli Əkbər Sabiri öz ömrünü Azərbaycan xalqının azadlıq və istiqlalı uğrunda mübarizəyə həsr etdi və bu müqəddəs qayə üstündə öz canını, belə əsirgəmədi.Sabiri həyata six bağlı olan, yaşamağı qiymətləndirməyi bacaran, nikbin, dostlarına …

Ətraflı

ŞƏHİD FƏDAİ İBRAHİM VƏTƏNXAH

ŞƏHİD FƏDAİ İBRAHİM VƏTƏNXAH

(1900 - 1946)

Xalqımızın azadlıq və səadəti uğrunda şəhid olan qəhrəmanlarımızdan biri də Vətənxah İbrahim Adıgözəl oğludur.Vətənxah İbrahim Adıgözəl oğlu 1279 - cu şəmsi ilində (1900) Biləsuvarda kəndli ailəsində anadan olmuşdur.İbrahim ilk təhsilini kənd mollasından almış, lakin oxumaq istəyini davam etdirməyə imkanı olmamışdır.O, hələ çox kiçik ikən atası vəfat etmişdir.İbrahim ailəsini dolandırmaq məqsədilə əvvəllər əkinçilik və sonralar isə kasıbkarlıqla məşğul olmuşdur.O, kasıbkarlıq işi ilə əlaqədar olaraq kəndləri və əyaləti gəzir.Geniş xalq kütlələrinin, o cümlədən, kəndlilərin ağır həyatı ilə tanış olur.O, dövlət məmurlarının, jandarmların və acgöz bəylərin əhalinin başına gətirdiyi …

Ətraflı

MƏHƏMMƏDƏMİN AZADVƏTƏN İSMAYIL İQBAL

"ŞƏHİDLƏRİN QANI İLƏ SUVARILAN AZADLIQ AGACI GƏLƏCƏKDƏ DAHA ÇOX BAR VERƏCƏKDİR."

MƏHƏMMƏDƏMİN AZADVƏTƏN İSMAYIL İQBAL

(1913 - 1946)

İsmayıl İqbal 1292 - ci şəmsi ilində (1913) Xoy şəhərində anadan olmuşdur.İsmayıl uşaq ikən mədrəsəyə getməyə başlasa da ictimai,iqtisadi məhrumiyyətlər onun da dərs oxumasına mane olur.O, hələ gənc ikən böyük bir ailəni maddi yaşayış vəsaitlə təmin etmək üçün işləməyə başlayır.İsmayıl həyata göz açar - açmaz onun min cürə çətinlikləri ilə, maddi və mənəvi məhrumiyyətlərlə üz - üzə gəlir.Lakin bu məhrumiyyətlər onu əminsizliyə, məyusluğa deyil, bunları doğuran səbəblərə qarşı böyük ümid və arzu ilə vuruşmağa dəvət edir.…

Ətraflı

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi) on yeddici hissə)

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi)

on yeddici hissə

Dr: Məhəmmədhüseyn Yəyai

Baxmayaraq ki, VII Geniş plenumdan sonra İran Tudə Partiyasının Azərbaycan Demokrat Firqəsi ilə birləşməsi layihəsi hər iki təşkilat tərəfindən həyata keçirilərək, mövcud fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması üçün səylər göstərilirdi. Lakin hələ də bu birliyə qarşı çıxan ünsürlər və şəxslər parçalayıcı rollarını davam etdirirdilər. Onlar hər fürsətdə Azərbaycan Demokrat Firqəsinin yaranmasından və məqsədlərindən danışır, bəzən dəfələrlə bir-birinin sözlərini təkrarlayırdılar. Qulam Yəhya Danişian Moskvada olarkən partiya məktəistinadə  təşkil edilən bir çox partiya özəklərinin iclaslarına istinad edərək yazır: Tu…

Ətraflı

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi) on altıncı hissə

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi)

on altıncı hissə

Dr: Məhəmmədhüseyn Yəyai

İran Tudə Partiyasının Moskvada keçirilən yeddinci geniş plenumunun keçirilməsindən illər öncə İran Tudə Partiyası Mərkəzi Komitəsi tərəfindən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinə çoxlu məktublar yazılıbdır Bu məktublarda partiya ilə firqənin birliyin zəruriliyi vurğulanmışdır. O məktublarda hətta Azərbaycanda, Azərbaycan Demokrat Firqəsinin mövcudluğu və gizli fəaliyyəti İran Tudə Partiyasının fəaliyyətinə kölkə saldığı yazılmışdı.

Nəzərə gəlir ki, İran Tudə Partiyasi Azərbaycandan geniş məlumatı olmadığı üçün onu düzgün …

Ətraflı

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi) on beşinci hissə)

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi)

on beşinci hissə

Dr: Məhəmmədhüseyn Yəyai

1332-ci ildə 28 mordad çevrilişi ilə İranın siyasət, iqtisadiyyat və qərb, xüsusən də Amerika ilə xarici əlaqələrində yeni dövr başladı. ABŞ-ın İrana qarşı gizli fəaliyyətləri, siyasi və iqtisadi müdaxilələri özünü daha qabarıq şəkildə göstərdi. Fəzlulla Zahidi çevrilişin ilk günündən öz hərbi hökumətini təşkil etdi. Zahidinin siyasət və iqtisadiyyatdan heç bir məlumatı yox idi. O,  həyatının bir çox hissəsini əylənməklə keçirmişdi. Onun yeganə arzusu mütərəqqi qüvvələrə, xüsusən də İranın Tudə Partiyasına habelə Azərbaycan və Kürdüstandakı milli hərəkatlara qarşı amansız mübarizə aparmaq idi. Bu baxımdan o, hökumə…

Ətraflı

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi) ondördüncü hissə

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi)

ondördüncü hissə

Dr: Məhəmmədhüseyn Yəyai

Dördüncü geniş plenumun sonuncu günündə Azərbaycan Demokrat Firqəsi ilə İran Tudə Partiyasının birləşməsi partiyanın Mərkəzi Komitəsinin bəzi üzvləri tərəfindən xatırlalanarkən bir qrup partiya kadrları, xüsusən də zabit üzvlərin kəskin etirazına səbəb olduə Plenomun sonunda gələcəkdə böhrandan çıxış yolu üçün olunan tövsiyələrə əsasən mərkəzi komitənin İcraiyyə heyəti hər dörd aydan bir plenomun təşkil etməyə məcburdur. Lakin bu mövzu əvəzinə onlar Azərbaycan Demokrat Firqəsinin yaranmasından bu günədək gördüyü işləri tənqid etməyə başladılar. Partiyanın mərkəzi komitəsinin üzvlərinə təzyiq etmək məqsədilə yeni…

Ətraflı

Seyid Cəfər Pişəvərinin bəzi məqalələri

Seyid Cəfər Pişəvərinin bəzi məqalələri

1945 - ci il sentyabr ayının 3 - də Azərbaycan Demokrat Firqəsinin yaranması münasibətilə 3 sentyabr müraciətnaməsi nəşr edilmişdir.Bu müraciətnamə xalqımız tərəfindən geniş və böyük rəğbətlə qarşılandı.Minlərlə azərbaycanlı Azərbaycan şəhərlərində müraciətnamə yapışdırılmış divarların qarşısında toplanıb onu ürək döyüntüsü ilə axıra qədər oxuyurdular. Onlar düşündü, alqışlandı, bu vasitə ilə səadət və azadlığı üçün yol açıldığını hiss etdi.

Bu istiqlal və hərarətli diqqət göstərdi ki, tutduğumuz yol düz və seçdiyimiz hədəf doğrudur.

Bizim başqa firqələr kimi xalqı cəlb etməkd…

Ətraflı

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi) onüçüncü hissə

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azabdlıq Layihəsi)

onüçüncü hissə

Dr: Məhəmmədhüseyn Yəyai

Partiya və firqə özəklərində Azərbaycan Demokrat Firqəsinə qarşı müxalifət artmaqda idi və partiya yönümlü gənc zabitlər bunu hər zamankindən daha çox təşviq edirdilər. Halbuki Bakıda və Azərbaycanın digər şəhərlərində mühacirlərin təşkilatlanmasında nisbi sabitlik yaranmışdı, firqə miqrantlarının bir qismi təhsil almağa, digərləri isə işlə başlamışdılar. Partiya mühacirlərinin çoxu Moskva və digər respublikalarda yaşayırdılar, onların vəziyyəti hələ istabil deyildi. Ona görə də  narahat halda öz şəraitlərindən şikayətlənirək firqənin daxili işlərinə müdaxil edirdilər. Bəzən də firqə daxilindəki partiya zabitləri …

Ətraflı

ƏRDƏBİL VİLAYƏ - TİNİN FƏRMANDEHİ XƏLİL AZƏRBADEQAN

AZƏRBAYCAN MİLLİ HÖKUMƏTİNDƏ MİLLİMƏCLİSİN NÜMAYƏNDƏSİ ƏRDƏBİL VİLAYƏ - TİNİN FƏRMANDEHİ XƏLİL AZƏRBADEQAN

(1904 - 1947)

■■■

Bütün şərəfli həyatını öz xalqının azadlıq və səadətinə həsr etmiş Xəlil Azerbadeqan Azərbaycan xalqının namuslu, mərd oğullarından biri, firqə və Milli Hökumətin görkəmli xadimlərindən idi.X.Azerbadeqan bütün xalqların milli azadlıq hüququna hörmət etməklə bərabər, Azərbaycan xalqının da azad olmasını həmişə ürəkdən arzulayardı.Bütün Azərbaycan xalqının , vətənimizin mütərəqqi adamlarının ürəyindən qopan bu arzunun həyata keçirilməsi uğrunda Xəlil var qüvvə ilə çalışırdı.O, hələ Rza xan diktatorluğu dövründə gizli olaraq , səltənət rejimi və hakim təbəqə əleyhinə, zalım …

Ətraflı

21 AZƏR HƏRƏKATININ FƏDAİLƏRİ MƏHƏMMƏDƏMİN AZADVƏTƏN

21 AZƏR HƏRƏKATININ FƏDAİLƏRİ

MƏHƏMMƏDƏMİN AZADVƏTƏN

Məhəmmədəmin Azadvətən Urmiyənin Nazlıçay mahalındandır.O, əvvəllər qədim üsulda, sonra Urmiyə şəhərində ibtidai məktəbi oxumağa başlamış, lakin öz təhsilini axıra qədər davam etdirə bilmir.Bir çox cavanlar kimi Məhəmmədəmin də iqtisadi çətinliklər üzündən təhsildən məhrum idilər.O,hələ cavan ikən ictimai mübarizə meydanına qədəm qoymuş, Rza xanın xalqın mənafeyinə zidd siyasətini və məqsədini əhali içərisində ifşa etmişdir.1933- cü ildə (1312) Urmiya qoşun fərmandehi tərəfindən tutulub bir müddət Urmiyada həbsxanada saxlanıldıqdan sonra ömürlük olaraq Zəncana sürgün olunmuşdur.Zəncanın nəzmiyyə idarəsi və fərmandarlığı Azadvətənin siyasi fəaliyyətinin qarşısını al…

Ətraflı

Prezident seçkiləri şousunu boykot etmək barədə

Prezident seçkiləri şousunu boykot etmək barədə Azərbaycan Demokrat Firqəsi Mərkəzi Komitəsinin Bəyanatı

Əziz həmvətənlər!

Azərbaycanlı bacı və qardaşlar!

2021-ci ilin iyun ayının 18-də İranda Ali Dini Rəhbərin(Vili-Fəqihin” nəzərdə tutduğu prezident seçkiləri şovu keçiriləcəkdir. Son aylar və həftələrdəki hadisələr açıq şəkildə göstərdiki, yaxın bir neçə onillikdə olduğu kimi Ali Dini Rəhbərin(Vəli-Fəqih) göstərişi əsasında Qəyyumlar Şurası(konstitusiyanı qoruyan orqan) tərəfindən hazırlanmış seçki şovu əslində bir nəfərin İran İslam Respublikasının Prezidenti təyin olunması üçün qurulmuş bir oyundur.

İslam Respublikasının korru…

Ətraflı

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azadlıq Layihəsi) onbirinci hissə

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azadlıq Layihəsi)

onbirinci hissə

Dr: Məhəmmədhüseyn Yəhyai

Firqə üzvləri habelə ev sahibi (Sovet Azərbaycanı mühacirlərə ev sahibliyi edirdi) arasında gedən intiraqlar, gileygüzarlar, gərginliklər, bəzən də yersiz ittihamlar zaman ötdükcə azalıb və nisbi sabitlik yarandı. İstedadlı Azərbaycanlı mühacirlər mədəniyyət və dil birliyindən istifadə edərək şeir və ədəbiyyat yaradıçılığı başladılar. Bu üzdən də  Azərbaycan şair və ədibləri arasında özlərinə mövqe qazandılar. Onlar arasında Balaş Azəroğlu, Mədinə Gülgün, Həkimə Bluri, Söhrab Tahir, İsmayıl Cəfərpur Səlması və s. Kimi görkəmli ictimai xadimlər meydana çıxdı. Onların  arasından onlarla gözəl nəsr yazıçısı və jurnalist…

Ətraflı

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azadlıq Layihəsi) onuncu hissə

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azadlıq Layihəsi)

onuncu hissə

dr. Məhəmmədhüseyn Yəhyai

Pişəvərinin vaxtsız ölümü firqə üzvləri arasında ümidsizliyi və məyusluğu artırdı, cənuba geri dönərək mübarizələrini davam etdirmək üçün firqəni yenidən qurmaq habelə fədailəri hərbi baxımdan təlimatlandırmaq istəyənlər, bu faciəvi hadisədən məyus olaraq, onun ardınca başqa həqiqətləri kəşf etdilər. Onlar başa düşdülər ki, Azərbaycan Kommunist Partiyasının rəhbərliyi daha çox Moskova hakimiyyətinin təlimatlarına əməl edirdilər, yəni Moskova Sovet ərazisində Azərbaycan Demokrat Partiyası üzvlərinin hərbi fəaliyyətlərini davam etdirməyi istəmir. Nəticədə bu fəaliyyətlərə və əməliyyatlara hərbi təlim başlamadan əvvəl son …

Ətraflı

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azadlıq Layihəsi (doqquzuncu hissə)

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azadlıq Layihəsi

(doqquzuncu hissə)

Dr. Məhəmmədhüseyn Yəhyai

Təcavüzkar Tehran ordusunun Azərbaycana gəlişi ilə bölgədə milli hökumət dövründə yaranan  siyasi, iqtisadi, sosial sabitlik və təhlükəsizlik pozuldu. Minlərlə adam həbs və edam edildi, minlərlə adam cənub şəhərlərinə sürgün edildi. Eyni zamanda zorakılıq, edam və həbsdən qorunmaq üçün gizli şəkildə minlərlə uzaq şəhərlərə və Tehrana qaçdı. Başqa bir qrup isə ölkəni tərk etmək məburiyyətində qalaraq Sovet Azərbaycanına(bugünki Azərbaycan Respublikasına) mühacirət etdi. Tarixə həkk olmuş və məzlum Azərbaycan xalqının qəlbində gizlənmiş bütün bu düşmənçiliklərə baxmayaraq, yenə də bir qrup Tehran meyilli ziyalı, siy…

Ətraflı

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azadlıq Layihəsi (səkkizinci hissə)

Azərbaycanın Demokrat Firqəsi (Bitməmiş Azadlıq Layihəsi

(səkkizinci hissə)

Dr. Məhəmmədhüseyn Yəhyai

Qəvamü-ssəltənə hökuməti 26 dekabr 1947-cı ildə Azərbaycanda öz dağıdıcı planını həyata keçirdikdən sonra devrilib və yerinə İbrahim Həkimi (Həkimül-Mülk) gətirildi. Həkimi saray hakimiyyəti tərəfindən bu vəzifəyə təyin oldu. O, İngilis yönümlü hökumətini təşkil etdi. Həkimi bir azərbaycanlı olaraq Tağızadə ilə birlikdə məşrutə inqilabında iştirak etmiş, lakin Azərbaycanda hərbiçilərin basqı və repressiyaların qarşısını almaq üçün heç bir tədbir görmədi. Yenə də Tehranın diktə etdiyi siyasəti önə sürdü. Həkimi hökuməti də bir neçə aydan çox davam etməyərək 16 iyun 1958-ci ildə istefa verməyə məcbur oldu. Onun ardı…

Ətraflı